آزمایش خون WBC، یکی از مهم ترین آزمایش ها در ارزیابی وضعیت سلامت بدن است که معمولاً به عنوان بخشی از آزمایش شمارش کامل خون (CBC) انجام می شود. این آزمایش، تعداد گلبول های سفید خون که نقش حیاتی در دفاع از بدن در برابر عفونت ها، التهاب ها و بیماری ها دارند را اندازه گیری میکند.
محدوده طبیعی تعداد گلبول های سفید خون (WBC) بسته به جنسیت تعیین شده در زمان تولد متفاوت است. به طور معمول، مقدار نرمال WBC برای افرادی که در زمان تولد به عنوان مرد تعیین شده اند بین ۵,۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ و برای افرادی که در زمان تولد به عنوان زن تعیین شده اند بین ۴,۵۰۰ تا ۱۱,۰۰۰ در هر میکرولیتر خون در نظر گرفته می شود.
تغییرات در تعداد WBC می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت سیستم ایمنی بدن، پاسخ به درمان های پزشکی از جمله درمان سرطان و سلامت عمومی فرد ارائه دهد. کاهش تعداد گلبول های سفید خون ممکن است نشانه ای از مشکلاتی مانند عفونت ها، التهاب، برخی سرطان ها، بیماری ایدز، اختلالات مغز استخوان یا مصرف برخی داروها باشد.
در این مقاله، به بررسی محدوده طبیعی WBC، دلایل بالا یا پایین بودن WBC در آزمایش خون و این که مقادیر خارج از محدوده تعداد طبیعی گلبول های سفید خون (WBC) چه مفهومی برای سلامت شما دارند می پردازیم تا با دیدی دقیق تر بتوانید نتایج آزمایش خون WBC خود را تفسیر نمایید.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون نوتروفیل
آزمایش خون WBC چیست؟
آزمایش خون WBC یکی از آزمایش های مهم و رایج در بررسی وضعیت سلامت بدن است که تعداد گلبول های سفید خون را بر اساس انواع مختلف آن ها جدا کرده و بررسی می کند که آیا در محدوده طبیعی قرار دارند یا خیر.
در آزمایش خون WBC، تعداد گلبول های سفید موجود در یک نمونه خون بررسی می شود. میزان طبیعی گلبول های سفید در یک فرد بالغ سالم معمولاً بین ۴۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ در هر میکرولیتر خون است. البته این مقدار می تواند بسته به سن، جنسیت و شرایط جسمی فرد متفاوت باشد؛ به طور معمول کودکان و افراد جوان سالم، تعداد بیشتری گلبول سفید دارند.
به طور کلی، آزمایش خون WBC که اغلب به عنوان بخشی از آزمایش شمارش کامل خون (CBC) انجام می شود، یک ابزار تشخیصی مهم است که علاوه بر شناسایی بیماری ها، تشخیص عفونت ها و ارزیابی وضعیت کلی سلامت بدن، می تواند میزان فعالیت سیستم ایمنی بدن، پاسخ به درمان های پزشکی از جمله درمان سرطان و وضعیت سلامت عمومی فرد را مشخص کند.
به همین دلیل، انجام منظم این آزمایش در کنار سایر بررسی های خونی نقش مهمی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام بیماری ها دارد.
مطلب پیشنهادی: غربالگری سه ماهه دوم بارداری
کاربردهای آزمایش خون WBC
- شناسایی عفونت های پنهان
- تشخیص بیماری های خود ایمنی
- بررسی نقص های سیستم ایمنی و اختلالات خونی
- پایش اثربخشی و عوارض درمان های سرطان مانند شیمی درمانی و پرتو درمانی
گلبول های سفید خون (WBC) چیستند؟
گلبول های سفید خون (WBC) که با نام های لوکوسیت یا لکوکایت نیز شناخته می شوند، بخش اساسی سیستم ایمنی بدن هستند و نقش مهمی در مقابله با عفونت ها، عوامل بیماری زا و التهابات ایفا می کنند.
کاهش یا افزایش تعداد گلبول های سفید می تواند نشان دهنده شرایط مختلفی مانند عفونت ها، التهاب، بیماری های خود ایمنی، برخی سرطان ها، ایدز و اختلالات خونی باشد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش بارداری
انواع گلبول های سفید خون (WBC)
انواع مختلفی از گلبول های سفید خون (WBC) وجود دارد که هر کدام نقش متفاوتی در محافظت از بدن در برابر عوامل بیماری زا ایفا می کنند. این انواع شامل:
- نوتروفیل ها
- لنفوسیت ها
- ائوزینوفیل ها
- مونوسیت ها
- بازوفیل ها
هر یک از این انواع، نقش متفاوتی در محافظت از بدن در برابر عوامل بیماری زای خارجی مانند ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها، انگل ها، سلول های جهش یافته مانند سرطان، مواد آلرژی زا و اجسام خارجی ایفا می کنند.
آن ها همچنین سلول های مرده، گلبول های قرمز قدیمی و سایر ضایعات را از بین می برند.
تعداد طبیعی گلبول های سفید خون (WBC)
تعداد طبیعی گلبول های سفید خون (WBC) برای مردان، بین 5000 تا 10,000 در هر میکرولیتر (μl) خون می باشد.
برای زنان، این مقدار بین 4500 تا 11,000 و برای کودکان بین 5000 تا 10,000 در هر میکرولیتر (μl) خون است.
با این حال، همه منابع بین مقادیر مربوط به مردان و زنان تفاوت قائل نمی شوند؛ در این منابع، مقادیر طبیعی برای هر دو جنس معمولا در محدوده 4000 تا 4,500 و 10000 تا 11,000 سلول در هر میکرولیتر (μl) قرار دارد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون تری گلیسیرید
داده های ارائه شده توسط انجمن لوسمی و لنفوم (LLS) نشان می دهد که محدوده های طبیعی تعداد گلبول های سفید خون برای هر گروه به شرح زیر می باشد:
جنسیت | تعداد گلبول سفید در هر میکرولیتر (µL) خون |
مردان | 5000-10000 |
زنان | 4500-11000 |
کودکان | 5000-10000 |
در دوران بارداری، تعداد گلبول های سفید خون معمولاً افزایش می یابد: حد پایین حدود ۶,۰۰۰ و حد بالای حدود ۱۷,۰۰۰ سلول در هر µL است. در طول زایمان و ساعات پس از آن، این محدوده می تواند بین ۹,۰۰۰ تا ۲۵,۰۰۰ سلول در هر µL باشد و معمولاً چهار هفته پس از زایمان به حالت طبیعی باز می گردد.
همچنین نوزادان و کودکان زیر دو سال نیز ممکن است دارای محدوده هایی متفاوت از مقادیر ذکر شده در بالا باشند.
انواع سلول هایی که گلبول های سفید خون (WBC) را تشکیل می دهند معمولاً در قالب درصدی از کل تعداد گلبول های سفید قرار می گیرند و هر کدام در یک بازه درصدی مشخص نسبت به مجموع گلبول های سفید سنجیده می شوند.
نوع گلبول سفید | درصد طبیعی از کل تعداد WBC |
نوتروفیل | 55 تا 70 درصد |
لنفوسیت | 20 تا 40 درصد |
ائوزینوفیل | 1 تا 4 درصد |
مونوسیت | 2 تا 8 درصد |
بازوفیل | 0.5 تا 1 درصد |
افزایش یا کاهش درصد هر نوع خاص از گلبول های سفید خون می تواند ناشی از یک بیماری یا وضعیت زمینه ای باشد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون فریتین
اگر نتایج آزمایش خون WBC شما غیرطبیعی باشد، ممکن است به این معنا باشد که تعداد گلبول های سفید خون (WBC) شما بیشتر یا کمتر از محدوده طبیعی است.
وضعیت | محدوده WBC در هر میکرولیتر خون (μL) |
پایین بودن تعداد گلبول های سفید (لکوپنی) | کمتر از 4000 |
بالا بودن شمارش گلبول های سفید (لکوستوز) | بیشتر از 11,000 |
دلایل بالا یا پایین بودن تعداد گلبول های سفید خون (WBC)
برای شناسایی علت دقیق بالا یا پایین بودن تعداد گلبول های سفید خون (WBC)، پزشک ممکن است چندین عامل را مد نظر قرار دهد، از جمله:
- داروهای در حال مصرف
- علائم بالینی
- سوابق پزشکی
همچنین ممکن است آزمایش های تکمیلی نیز انجام شود.
برخی از داروهایی که می توانند نتایج آزمایش خون WBC را تحت تأثیر قرار داده و تعداد گلبول های سفید خون را کاهش یا افزایش دهند، شامل داروهای زیر می باشند:
- کورتیکو استروئیدها
- کینیدین
- هپارین
- کلوزاپین
- آنتی بیوتیک ها
- آنتی هیستامین ها
- دیورتیک ها
- ضد تشنج ها
- سولفونامیدها
- داروهای شیمی درمانی
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون BUN
پایین بودن تعداد گلبول های سفید خون (WBC)
آستانه تعداد پایین گلبول های سفید خون (لکوپنی) بین افراد و شرایط مختلف متفاوت است، اما به طور کلی در یک فرد بالغ، هر مقداری کمتر از 4,000 گلبول سفید در هر میکرولیتر (μl) خون به عنوان لکوپنی در نظر گرفته می شود.
پایین بودن تعداد گلبول های سفید خون می تواند به دلیل مشکلاتی از جمله موارد زیر ایجاد شود:
- عفونت های ویروسی یا باکتریایی
- کاهش عملکرد مغز استخوان
- سرطان
- اختلالات خود ایمنی از جمله آرتریت روماتوئید و ایدز
- لوسمی
- لوپوس
- سل
- درمان های سرطان مانند پرتودرمانی و شیمی درمانی و همچنین برخی داروهای دیگر
- کم خونی آپلاستیک
- ایدز
همچنین از آن جا که نوتروفیل ها ۵۵ تا ۷۰ درصد از کل گلبول های سفید خون را تشکیل می دهند، لکوپنی اغلب ناشی از کاهش تعداد نوتروفیل ها (نوتروپنی) است.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون CRP
داشتن نوتروپنی ممکن است شما را در معرض خطر بالاتر ابتلا به عفونت قرار دهد. در این حالت، ممکن است تعداد کافی گلبول سفید برای مقابله با میکروب ها و باکتری ها در بدن شما وجود نداشته باشد. اگر نوتروپنی دارید، پزشک ممکن است توصیه کند که اقدامات پیشگیرانه مانند استفاده از ماسک در مکان های عمومی و اجتناب از تجمعات برای کاهش خطر عفونت را رعایت کنید.
علائم پایین بودن تعداد گلبول های سفید خون (WBC)
علائم پایین بودن تعداد گلبول های سفید خون می تواند شامل موارد زیر باشد:
- خستگی
- دردهای عضلانی و بدن
- تب
- لرز
- سردرد
بالا بودن تعداد گلبول های سفید خون (WBC)
لکوسیتوز یک اصطلاح پزشکی است که برای بالا بودن تعداد گلبول های سفید خون (WBC) استفاده می شود.
اگرچه این مقدار بین افراد مختلف متفاوت است، اما معمولاً در یک فرد بالغ، افزایش تعداد گلبول های سفید خون، به هر مقداری بیش از 11,000 سلول در هر میکرولیتر (μl) خون را لکوسیتوز در نظر می گیرند. این وضعیت می تواند با موارد زیر مرتبط باشد:
- عفونت هایی مانند سل، سپسیس یا شوک سپتیک
- تب
- صدمات یا سوختگی
- بارداری
- آلرژی
- آسم
- واکسیناسیون اخیر
- برخی داروها، مانند کورتیکو استروئیدها، اپی نفرین و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAID)
- استرس
- آسیب بافتی
- همولیز حاد
- خونریزی
- واکنش لکوئموئیدی
- سکته قلبی
- جراحی
- چاقی
- سیگار کشیدن
مطلب پیشنهادی: آزمایش CBC یا شمارش کامل خون با تفسیر کامل نتایج
علائم بالا بودن تعداد گلبول های سفید خون (WBC)
در بیشتر موارد، علائم خاصی به طور مستقیم با افزایش تعداد گلبول های سفید خون مرتبط نیست، اگرچه ممکن است علائم مربوط به بیماری زمینه ای ظاهر شود.
با این حال، در موارد شدید مانند زمانی که لکوسیتوز به دلیل یک بیماری تاثیرگذار بر مغز استخوان رخ می دهد، ممکن است علائمی که مستقیماً به افزایش تعداد گلبول های سفید خون مربوط هستند بروز پیدا کنند.
بالا بودن تعداد گلبول های سفید خون در دوران بارداری
به طور معمول، تعداد گلبول های سفید خون (WBC)در دوران بارداری افزایش می یابد، به طوری که حد پایین محدوده مرجع حدود 6000 سلول در هر میکرولیتر (μl) و حد بالای آن حدود 17000 سلول در هر میکرولیتر می باشد.
فشاری که بارداری بر بدن وارد می کند باعث این افزایش در تعداد گلبول های سفید خون می شود.
در طول زایمان و در ساعات پس از آن، محدوده تعداد گلبول های سفید خون می تواند بین 9000 تا 25,000 گلبول سفید در هر میکرولیتر خون باشد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون HCT
تعداد گلبول های سفید خون معمولا حدود چهار هفته پس از زایمان به حالت طبیعی باز می گردد.
آیا تغذیه می تواند به افزایش تعداد گلبول های سفید خون کمک کند؟
هیچ غذا یا رژیم خاصی به صورت علمی ثابت نشده است که بتواند تولید گلبول های سفید خون را افزایش دهد.
با این حال، گنجاندن یک منبع خوب پروتئین در رژیم غذایی اهمیت دارد، زیرا اسیدهای آمینه موجود در پروتئین برای ساخت گلبول های سفید خون لازم هستند.
ویتامین های B12 و فولات نیز برای تولید گلبول های سفید ضروری می باشند، بنابراین می توانید روزانه یک مکمل مولتی ویتامین و مینرال مصرف کنید.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون ESR
اگرچه به صورت علمی اثبات نشده، اما برخی معتقدند که ویتامین C، ویتامین E، روی، سیر، سلنیوم و حتی غذاهای تند می توانند سیستم ایمنی بدن را تقویت کنند.
اگر شما تحت درمان سرطان یا سایر علل لکوسیتوز هستید، قبل از مصرف هر نوع مکمل با پزشک خود مشورت کنید، زیرا ممکن است با درمان های شما تداخل داشته باشد.
سرطان های مرتبط با گلبول های سفید خون (WBC)
دو نوع اصلی سرطان، با گلبول های سفید خون مرتبط هستند: لوسمی و لنفوما.
لوسمی، سرطانی است که در خون و مغز استخوان رخ می دهد و ناشی از تولید سریع گلبول های سفید غیرطبیعی می باشد.
این سلول های غیرطبیعی توانایی بدن در مبارزه با عفونت و همچنین توانایی مغز استخوان در تولید پلاکت و گلبول های قرمز را مختل می کنند.
چهار نوع اصلی لوسمی وجود دارد: میلوئید حاد، میلوئید مزمن، لنفوسیتی حاد و لنفوسیتی مزمن.
لنفوما، نوع دوم سرطان مرتبط با گلبول های سفید خون، زمانی رخ می دهد که لنفوسیت ها (گلبول های سفید کوچک که بخشی از سیستم ایمنی بدن هستند) به طور غیرطبیعی رفتار کرده و در نواحی مشخصی از بدن تجمع پیدا کنند.
لنفوسیت ها می توانند در هر نقطه ای از بدن تجمع یابند، اما شایع ترین مکان ها غدد لنفاوی در گردن، زیر بغل و کشاله ران هستند.
برای هر دو نوع سرطان گزینه های درمانی موجود است.
مطلب پیشنهادی: آزمایش HPV در مردان
آزمایش خون WBC چگونه انجام می شود؟
برای انجام آزمایش خون WBC، پزشک یک نمونه خون معمولا از ورید بازو یا پشت دست، می گیرد. این یک روش رایج پزشکی است و عوارض جانبی آن نادر می باشد، اما ممکن است شامل احساس سبکی سر، خونریزی یا عفونت باشد.
برای انجام آزمایش خون WBC آمادگی خاصی لازم نیست، اما فرد باید پزشک خود را از تمام داروهایی که مصرف می کند مطلع سازد، زیرا این داروها می توانند بر نتایج آزمایش تاثیر بگذارند.
نتیجه گیری
آزمایش خون WBC اغلب به عنوان بخشی از آزمایش شمارش کامل خون (CBC) انجام می شود و محدوده طبیعی آن بین ۴,۰۰۰ تا ۱۱,۰۰۰ سلول در هر µL خون است. تعداد خارج از این محدوده ممکن است ناشی از بیماری زمینه ای باشد و نیاز به بررسی تکمیلی دارد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش HPV: انواع، تشخیص و نحوه انجام
سوالات متداول
- آزمایش خون WBC چیست؟
آزمایش خون WBC تعداد گلبول های سفید خون را اندازه گیری می کند و به شناسایی عفونت ها و اختلالات خونی کمک می کند.
- محدوده طبیعی گلبول های سفید (WBC) چقدر است؟
معمولاً بین ۴,۰۰۰ تا ۱۱,۰۰۰ در هر میکرولیتر خون می باشد. این مقدار یک میانگین است و برخی افراد سالم ممکن است تعداد بالاتر یا پایین تری داشته باشند.
- علت بالا یا پایین بودن WBC چیست؟
می تواند ناشی از عفونت، بیماری های خود ایمنی، اختلالات مغز استخوان یا داروها باشد.
- آیا تغذیه می تواند WBC را افزایش دهد؟
هیچ غذای خاصی به طور قطعی WBC را افزایش نمی دهد، اما پروتئین کافی و ویتامین های B12 و فولات مفید هستند.
- علائم غیرطبیعی بودن WBC چیست؟
پایین بودن WBC می تواند باعث خستگی، تب و درد بدن شود؛ بالا بودن WBC معمولاً علائم مستقیم ندارد.
- رابطه بین مغز استخوان و گلبول های سفید خون (WBC) چیست؟
مغز استخوان بافت نرم داخل استخوان ها است. این بافت حاوی سلول های بنیادی می باشد که می توانند به گلبول های سفید (WBC)، گلبول های قرمز (RBC) و پلاکت ها تبدیل شوند.
- آیا بالا بودن تعداد گلبول سفید نشانه سرطان است؟
گرچه در برخی سرطان های خونی مانند لوسمی، ممکن است تعداد گلبول های سفید افزایش پیدا کند، اما تشخیص سرطان تنها بر اساس نتیجه آزمایش خون WBC امکان پذیر نیست و نیاز به بررسی های تکمیلی، علائم بالینی و نظر پزشک متخصص دارد.
