قبل از پرداختن به آزمایش پاپ اسمیر مایع بهتر است بدانید که آزمایش پاپ اسمیر، یکی از مهم ترین ابزارهای غربالگری در حوزه سلامت زنان است که هدف از آنجام آن، تشخیص زودهنگام تغییرات سلولی دهانه رحم می باشد. این آزمایش می تواند وجود سلول های غیرطبیعی، پیش سرطانی یا نشانه های اولیه سرطان دهانه رحم، التهاب ها، عفونت ها و سایر تغییرات سلولی را شناسایی کرده و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.
نسخه های جدیدتر این آزمایش، مانند پاپ اسمیر مایع، در بررسی نمونه ها دقت بالاتری دارند و در صورت وجود ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یا احتمال بروز ناهنجاری های سلولی توصیه می شوند.
توجه به محدودیت ها، آماده سازی های صحیح و پیگیری نتایج، می تواند دقت این آزمایش را افزایش داده و از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری نماید.
اگر به فکر انجام آزمایش پاپ اسمیر یا نسخه جدیدتر آن یعنی پاپ اسمیر مایع هستید و می خواهید بدانید که این آزمایش دقیقاً چیست، چگونه انجام می شود و چه زمانی لازم است، این مقاله یک راهنمای کامل و ساده برای شماست.
آزمایش پاپ اسمیر مایع چیست؟
آزمایش پاپ اسمیر، که به نام دکتر جورج پاپانیکولاو ـ طراح این روش ـ نام گذاری شده است، یک آزمایش غربالگری است که برای جمع آوری سلول های دهانه رحم و بررسی میکروسکوپی آن ها انجام می شود.
دهانه رحم، بخش پایین و باریک رحم است که میان مثانه و راست روده قرار دارد و کانالی را تشکیل می دهد که به واژن باز می شود و واژن نیز به خارج از بدن راه می یابد. در فرآیند انجام آزمایش پاپ اسمیر، سلول ها می توانند هم از دهانه رحم و هم از واژن جمع آوری شوند.
در صورتی که برخی از انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در نمونه شناسایی شوند، ممکن است انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع توصیه شود.
این آزمایش که نسخه دقیق تر و بروزتر پاپ اسمیر است، می تواند توسط پزشک، پرستار متخصص، یا ماما در مطب یا کلینیک انجام شود و معمولاً بین ۵ تا ۱۰ دقیقه به طول می انجامد.
چه کسانی باید آزمایش پاپ اسمیر مایع انجام دهند؟
زنان باید در مورد زمان شروع، فاصله زمانی انجام آزمایش ها و زمان توقف غربالگری دهانه رحم با یک پزشک متخصص مشورت کنند، به ویژه اگر به دلیل عواملی مانند عفونت HIV در معرض خطر بالاتر از حد معمول برای سرطان دهانه رحم باشند.
بر اساس توصیه های موسسه ملی سرطان (NCI)، انجمن سرطان آمریکا (ACS) و کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG)، دستورالعمل های کلی شامل موارد زیر می باشد:
- غربالگری سرطان دهانه رحم باید حدود سه سال پس از شروع فعالیت جنسی در زنان آغاز شود، اما در هر صورت نباید دیرتر از ۲۱ سالگی انجام گیرد.
کارشناسان تأکید می کنند که این فاصله زمانی سه ساله اهمیت دارد، زیرا عفونت های گذرای ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) و تغییرات سلولی خفیف دهانه رحم در سال های ابتدایی فعالیت جنسی بسیار شایع بوده و معمولاً از نظر بالینی اهمیت ندارند.
از آن جا که این تغییرات معمولاً به صورت خود به خود برطرف می شوند و شکل گیری ناهنجاری های جدی یا سرطان به سال ها زمان نیاز دارد، غربالگری زودتر از این زمان ضروری نیست. همچنین باید توجه داشت که بروز سرطان دهانه رحم در زنان زیر ۲۵ سال بسیار نادر است.
- زنان باید حداقل هر سه سال یک بار آزمایش پاپ اسمیر انجام دهند.
- ACS و ACOG توصیه می کنند که غربالگری سالانه سیتولوژی دهانه رحم با آزمایش های پاپ اسمیر معمولی یا غربالگری دو سالانه (هر دو سال یک بار) با آزمایش های پاپ اسمیر مایع تا سن 30 سالگی انجام شود.
- زنان زیر 30 سال، بیشتر از زنان مسن تر احتمال ابتلا به انواع پرخطر HPV را دارند که موجب بیماری های پیش سرطانی دهانه رحم می شوند و باید قبل از افزایش فاصله زمانی آزمایش ها بررسی شوند.
- ACS و ACOG توصیه می کنند که در سن 30 سالگی یا پس از آن، زنانی که سه نتیجه طبیعی پشت سر هم داشته اند، می توانند هر دو تا سه سال یک بار غربالگری شوند.
با این حال، زنانی که دارای عوامل خطر خاص مانند عفونت HIV، ضعف سیستم ایمنی، قرار گرفتن در معرض DES در دوران جنینی یا تشخیص قبلی سرطان دهانه رحم می باشند، ممکن است به غربالگری های مکررتر نیاز داشته باشند.
- زنانی که 65 تا 70 سال سن دارند و حداقل سه آزمایش پاپ اسمیر طبیعی و هیچ آزمایش غیر طبیعی در 10 سال گذشته نداشته اند، می توانند با مشورت پزشک خود تصمیم بگیرند که غربالگری سرطان دهانه رحم را متوقف کنند.
- زنانی که هیسترکتومی کامل (برداشتن رحم و دهانه رحم) انجام داده اند، نیازی به غربالگری سرطان دهانه رحم ندارند، مگر این که جراحی به عنوان درمانی برای پیش سرطان یا سرطان دهانه رحم انجام شده باشد.
دلایل انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع
آزمایش پاپ اسمیر به همراه معاینه لگنی، بخش مهمی از مراقبت های معمول سلامت زنان می باشد، زیرا می تواند ناهنجاری هایی را شناسایی کند که ممکن است منجر به سرطان تهاجمی شوند. بیشتر سرطان های تهاجمی دهانه رحم در صورتی که زنان به طور منظم آزمایش پاپ اسمیر و معاینه لگنی انجام دهند، در مراحل اولیه قابل تشخیص می باشند.
مانند بسیاری از انواع سرطان، سرطان دهانه رحم در صورتی که زود تشخیص داده شود، احتمال موفقیت درمان آن بسیار بیشتر می باشد.
آزمایش پاپ اسمیر تنها برای تشخیص سلول های سرطانی کاربرد ندارد، بلکه برای شناسایی سایر ناهنجاری های دهانه رحم و واژن نیز مفید است، از جمله دیسپلازی (سلول های پیش سرطانی) و التهاب. همچنین ممکن است برای تشخیص و کمک به درمان شرایط زیر در دهانه رحم یا واژن مورد استفاده قرار گیرد:
- التهاب
- عفونت
- سلول های غیرطبیعی
- سلول های پیش سرطانی
- سرطان
آمادگی های لازم قبل از انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع
پزشک، روش انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع را به شما توضیح می دهد و به شما فرصت می دهد تا هرگونه سوالی که درباره آن دارید بپرسید.
در صورت داشتن حساسیت یا آلرژی به هر دارو، لاتکس یا چسب، پزشک خود را مطلع نمایید.
به طور کلی، آمادگی قبلی خاصی مانند ناشتا بودن یا استفاده از داروی آرام بخش مورد نیاز نمی باشد.
پزشک خود را از تمام داروهای نسخه ای و بدون نسخه و همچنین مکمل های گیاهی که مصرف می کنید مطلع کنید.
تاریخ آخرین دوره قاعدگی خود و نوع کنترل بارداری یا درمان هورمونی که استفاده می کنید را به پزشک اطلاع دهید.
در صورت سابقه اختلالات خونریزی یا مصرف هرگونه داروی رقیق کننده خون، آسپرین یا داروهای موثر بر لخته شدن خون، پزشک خود را مطلع نمایید.
اگر باردار هستید یا به بارداری مشکوک هستید، باید پزشک خود را مطلع کنید.
استفاده از داروهای واژینال، فوم ها، کرم ها یا ژل های اسپرم کش و دوش واژینال را طبق دستور پزشک در دو تا سه روز قبل از آزمایش پاپ اسمیر مایع متوقف کنید. همچنین ممکن است از شما خواسته شود که طی 24 ساعت قبل از آزمایش، از رابطه جنسی واژینال خودداری کنید.
پیش از انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع، از شما خواسته می شود مثانه خود را تخلیه کنید.
بسته به شرایط پزشکی شما، پزشک ممکن است آمادگی های دیگری نیز درخواست کند.
سعی کنید وقت ملاقات را در روزهای قاعدگی خود تنظیم نکنید.
از رابطه جنسی، تامپون، کرم ها یا داروهایی که وارد واژن می شوند به مدت 48 ساعت قبل از انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع خودداری کنید.
مراحل انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع (گام به گام)
به طور کلی، روند انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع به صورت مراحل زیر می باشد:
گام اول: آماده سازی و قرارگیری در وضعیت مناسب
برای انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع، باید از کمر به پایین لباس خود را درآورید. یک گان یا ملحفه برای پوشش شما در اختیار قرار داده می شود. سپس روی تخت معاینه دراز کشیده و پاهای خود را بالا قرار می دهید تا در وضعیت مناسب قرار بگیرید.
گام دوم: ورود اسپکولوم
پس از قرارگیری در وضعیت مناسب، ارائه دهنده خدمات بهداشتی وسیله ای به نام اسپکولوم را به آرامی وارد واژن شما می کند. اسپکولوم دیواره های واژن را باز نگه می دارد تا دهانه رحم بهتر دیده شود.
ممکن است کمی فشار احساس کنید، اما معمولا دردناک نیست.
گام سوم: جمع آوری نمونه
در این مرحله، سلول ها با استفاده از برس مخصوص از دهانه رحم جمع آوری می شوند. در روش آزمایش پاپ اسمیر مایع، نمونه برداری با برس انجام شده و سلول ها مستقیما داخل ویال حاوی محلول مخصوص قرار داده می شوند. این کار باعث دقت بیشتر و کاهش احتمال خطا در نتایج می شود.
اگر در هر مرحله احساس ناراحتی داشتید، می توانید از ارائه دهنده بخواهید توقف کند یا سوال بپرسید.
گام چهارم: ارسال نمونه و دریافت نتایج
نمونه قرار داده شده در ویال به آزمایشگاه ارسال می شود تا از نظر وجود سلول های غیرطبیعی، HPV یا هر دو مورد بررسی قرار گیرد. نوع بررسی به سن، سابقه پزشکی و نظر پزشک شما بستگی دارد.
پس از آماده شدن نتایج، پزشک آن را با شما مرور می کند و در صورت نیاز، اقدامات بعدی را توضیح می دهد.
مراقبت های بعد از انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع
- پس از انجام آزمایش و تا قبل از این که به خانه بروید، چند دقیقه استراحت کنید. از آن جایی که خراشیدن دهانه رحم ممکن است باعث کمی خونریزی شود، احتمالاً لازم باشد از نوار بهداشتی برای این منظور استفاده کنید.
- نتایج آزمایش پاپ اسمیر معمولاً بسته به آزمایشگاه، یک تا دو هفته طول می کشد و نتایج غیرطبیعی به بیمار اطلاع داده می شود.
- پزشک شما گاه پس از انجام آزمایش، دستورات اضافی یا جایگزین را بر اساس شرایط خاص به شما ارائه دهد.
- بسته به نتایج آزمایش شما، ممکن است نیاز باشد غربالگری مجدد انجام دهید یا کولپوسکوپی انجام شود، که روشی برای بررسی دقیق تر دهانه رحم می باشد.
تفسیر نتیجه غیرطبیعی در آزمایش پاپ اسمیر مایع
نتیجه غیر طبیعی نشان می دهد که برخی از سلول های دهانه رحم ظاهری متفاوت دارند. این موضوع به ندرت به معنای سرطان دهانه رحم است و می تواند دلایل مختلفی داشته باشد.
ناهنجاری ها می توانند به دو دسته درجه پایین (Low-Grade) یا درجه بالا (High-Grade) طبقه بندی شوند.
ناهنجاری های درجه پایین
این ناهنجاری ها شامل تغییرات جزئی سلولی هستند که معمولاً به طور خود به خود برطرف می شوند. بدن معمولاً این تغییرات را طی یک تا دو سال به صورت طبیعی پاکسازی می کند.
اگر شما دارای ناهنجاری های درجه پایین باشید، نیاز به آزمایش غربالگری دهانه رحم در ۱۲ ماه آینده خواهید داشت. اگر آن آزمایش نیز غیرطبیعی باشد، شما برای کولپوسکوپی ارجاع داده خواهید شد.
ناهنجاری های درجه بالا
ناهنجاری های درجه بالا نشان دهنده تغییرات شدیدتر در سلول های دهانه رحم هستند.
اگر در آزمایش شما، ناهنجاری درجه بالا شناسایی شود، کولپوسکوپی لازم خواهد بود. در طول این روش، ممکن است نمونه ای کوچک از بافت (بیوپسی) گرفته شده و برای آزمایش های بیشتر به آزمایشگاه ارسال شود. بسته به شدت ناهنجاری، پزشک بهترین روش درمانی را به شما توصیه خواهد کرد.
سؤالات متداول درباره آزمایش پاپ اسمیر مایع
آزمایش پاپ اسمیر چیست؟
پاپ اسمیر یک آزمایش غربالگری دهانه رحم است که سلول های غیرطبیعی، پیش سرطانی و سرطانی را شناسایی می کند.
چه کسانی باید پاپ اسمیر انجام دهند؟
زنان بالای 21 سال یا کسانی که فعالیت جنسی دارند و به ویژه افرادی که در معرض خطر بالاتر سرطان دهانه رحم هستند.
هر چند وقت یک بار باید پاپ اسمیر انجام شود؟
زنان زیر 30 سال: سالانه یا هر دو سال یک بار با آزمایش پاپ اسمیر مایع
زنان بالای 30 سال با سه نتیجه طبیعی: هر دو تا سه سال یک بار
دلایل انجام پاپ اسمیر چیست؟
برای شناسایی سرطان دهانه رحم، سلول های پیش سرطانی، التهاب و عفونت ها.
آیا پاپ اسمیر خطر دارد؟
خطرات آن کم است، اما ممکن است کمی خونریزی جزئی یا ناراحتی کوتاه مدت ایجاد شود. افراد حساس به لاتکس یا باردار باید پزشک را مطلع کنند.
چگونه باید برای آزمایش پاپ اسمیر آماده شد؟
خودداری از رابطه جنسی و استفاده از داروهای واژینال و دوش واژینال 24-72 ساعت قبل از انجام آزمایش و همچنین تخلیه مثانه پیش از شروع آزمایش.
سوالات متداول درباره آزمایش پاپ اسمیر مایع
آزمایش پاپ اسمیر مایع چیست؟
آزمایش پاپ اسمیر مایع یک روش غربالگری دهانه رحم است که سلول های غیرطبیعی، پیش سرطانی و سرطانی را شناسایی می کند. در این روش، نمونه سلولی پس از جمع آوری داخل محلول مخصوص قرار می گیرد تا دقت بررسی افزایش یابد.
چه کسانی باید آزمایش پاپ اسمیر مایع انجام دهند؟
زنان بالای 21 سال یا افرادی که فعالیت جنسی دارند و به ویژه کسانی که در معرض خطر بالاتر سرطان دهانه رحم قرار دارند، باید این آزمایش را انجام دهند.
هر چند وقت یک بار باید آزمایش پاپ اسمیر مایع انجام شود؟
- زنان زیر 30 سال: سالانه یا هر دو سال یک بار با آزمایش پاپ اسمیر مایع
- زنان بالای 30 سال با سه نتیجه طبیعی: هر دو تا سه سال یک بار و در صورت نیاز همراه با تست HPV
دلایل انجام آزمایش پاپ اسمیر مایع چیست؟
این آزمایش برای شناسایی سرطان دهانه رحم، سلول های پیش سرطانی، التهاب و برخی عفونت ها انجام می شود.
آیا آزمایش پاپ اسمیر مایع خطر دارد؟
خطرات آن بسیار کم است، اما ممکن است مقدار کمی خونریزی جزئی یا ناراحتی خفیف ایجاد شود. افراد حساس به لاتکس یا کسانی که باردار هستند باید پزشک خود را مطلع کنند.
چگونه باید برای آزمایش پاپ اسمیر مایع آماده شد؟
پیش از انجام آزمایش، باید از رابطه جنسی، استفاده از داروهای واژینال، کرم ها، ژل ها و دوش واژینال به مدت 24 تا 72 ساعت خودداری کنید. همچنین خالی کردن مثانه درست قبل از شروع آزمایش توصیه می شود.
