مقدمه: آزمایش کلیه یا همان تست های ارزیابی عملکرد کلیه، به آزمایش های پزشکی گفته می شود که برای ارزیابی عملکرد و سلامت کلیه ها انجام می شوند. این آزمایش ها معمولاً شامل آزمایش های خون و ادرار هستند.
ارزیابی سلامت کلیه ها ممکن است پیچیده به نظر برسد، اما درک آزمایش های مرتبط با آن چندان سخت نیست. کلیه های شما نقش مهمی در حذف مواد زائد و آب اضافی از بدن و همچنین تنظیم فشار خون دارند. در این مقاله با آزمایش های مرتبط با سلامت کلیه و آن چه در هنگام انجام آن ها باید انتظار داشته باشید، بیشتر آشنا می شوید.
بسیاری از افراد مبتلا به بیماری کلیوی، تا زمانی که کلیه هایشان آسیب جدی نبیند، از بیماری خود اطلاعی ندارند، چون در مراحل اولیه هیچ علائمی ندارند. به همین دلیل، انجام آزمایش های زود هنگام بسیار مهم است، به ویژه اگر به دلیل عواملی مانند دیابت، فشار خون بالا یا سابقه خانوادگی بیماری کلیوی در معرض خطر بیشتری باشید. تشخیص و درمان به موقع می تواند پیشرفت بیماری کلیوی را کند کرده یا حتی متوقف کند.
آشنایی با آزمایش های کلیه، نحوه عملکرد آن ها و آن چه که باید انتظار داشته باشید، می تواند به شما و پزشکتان کمک کند تا بیماری کلیوی را در مراحل اولیه شناسایی کنید، زمانی که درمان آن آسان تر و موثرتر است. پزشکان از طریق این آزمایش ها می توانند علت بیماری کلیوی را پیدا کرده و یک برنامه درمانی مناسب برای شما تنظیم کنند و به شما در بهبود کیفیت زندگی تان کمک نمایند.
آزمایش ارزیابی عملکرد کلیه چیست؟
آزمایش های ارزیابی عملکرد کلیه به آزمایش های پزشکی گفته می شود که برای ارزیابی عملکرد و سلامت کلیه ها انجام می شوند. این آزمایش ها شامل چندین نوع هستند که معمولاً بر روی خون و ادرار انجام می گیرند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش کم خونی: انواع، نحوه تشخیص و آمادگی
بیشتر افراد دو کلیه دارند که هر کدام تقریباً به اندازه مشت دست یک فرد بزرگسال بوده و در دو طرف ستون فقرات، دقیقاً زیر قفسه سینه قرار گرفته اند. با وجود اندازه کوچک، کلیه های شما وظایف بسیار مهمی را در حفظ تعادل کل بدن انجام می دهند. از جمله:
- دفع مواد زائد طبیعی و آب اضافی از بدن
- کمک به تولید گلبول های قرمز خون
- تنظیم تعادل مواد معدنی مهم در بدن
- کمک به حفظ فشار خون
- حفظ سلامت استخوان ها
پزشک شما به صورت دوره ای آزمایش هایی را برای بررسی سلامت کلیه هایتان تجویز خواهد کرد. نوع آزمایشی که تجویز می شود به علائم شما و سایر عوامل بستگی دارد.
اطلاعات زیر به عنوان یک راهنمای سریع برای آزمایش های مختلفی است که پزشک ممکن است برای ارزیابی سلامت کلیه های شما تجویز کند.
چرا آزمایش های کلیه ضروری هستند؟
کلیه ها نقشی حیاتی در عملکرد های مختلف بدن ایفا می کنند، از جمله تنظیم تولید گلبول های قرمز، هورمون های کنترل کننده فشار خون، و تبدیل ویتامین D به شکل فعال آن. برخی از مشکلات سلامتی مانند هماچوری (وجود خون در ادرار)، دیسوری (درد یا سوزش هنگام ادرار)، تکرر ادرار و کاهش حجم ادرار می توانند نشانه دهنده مشکلاتی در عملکرد کلیه باشند. علاوه بر این، فشار خون بالا و دیابت نیز می توانند بر عملکرد کلیه ها تأثیر بگذارند.
مطلب پیشنهادی: نحوه آمادگی برای آزمایش چربی خون: آیا نیاز به ناشتایی دارد؟
در چنین شرایطی، آزمایش های ارزیابی عملکرد کلیه مفید هستند و به پایش وضعیت کلیه ها کمک می کنند.
انواع آزمایش های ارزیابی عملکرد کلیه
آزمایش های ارزیابی عملکرد کلیه به دو نوع اصلی تقسیم می شوند: آزمایش های خون و آزمایش های ادرار.
- آزمایش های خون برای ارزیابی عملکرد کلیه عبارتند از:
- نیتروژن اوره خون (BUN)
- کراتینین سرم
- نرخ تخمینی فیلتراسیون گلومرولی (eGFR)
- آزمایش های ادرار برای ارزیابی عملکرد کلیه عبارتند از:
- میکرو آلبومینوری
- آنالیز ادرار
آزمایش های خون برای ارزیابی عملکرد کلیه
آزمایش های خون می توانند مواد مختلفی مانند آنتی بادی ها یا پروتئین ها را بررسی و اندازه گیری کنند. وجود این مواد ممکن است نشانه مشکلات دیگری باشد که ممکن است باعث بیماری کلیوی شوند، مانند لوپوس.
مطلب پیشنهادی: آزمایش چربی خون: تشخیص، آمادگی، تفسیر نتایج
آزمایش نیتروژن اوره خون (BUN)
سطح نیتروژن اوره خون (BUN) از طریق آزمایش خون اندازه گیری می شود که مقدار نیتروژن اوره موجود در خون شما را اندازه گیری می کند. نیتروژن اوره یک ماده زائد است که پس از تجزیه پروتئین در بدن تولید می شود. کلیه های سالم این ماده را از خون خارج می کنند. اما اگر عملکرد کلیه ها دچار مشکل شود، سطح BUN افزایش می یابد.
اگر چه این آزمایش مهم است، اما باید به خاطر داشت که تنها بخشی از ارزیابی سلامت کلیه ها محسوب می شود. برای حفظ سلامت خود، با تیم پزشکی همکاری کنید تا نتایج همه آزمایش ها را به درستی تفسیر کرده و یک برنامه مراقبتی جامع تهیه شود.
درنتیجه آزمایش نیتروژن اوره خون یا BUN، میزان نیتروژن اوره را در خون اندازه گیری می کند. نیتروژن اوره یک محصول زائد حاصل از متابولیسم اسید های آمینه است که به طور معمول توسط کلیه ها از خون تصفیه شده و از طریق ادرار دفع می شود. بنابراین، افزایش سطح نیتروژن اوره خون ممکن است نشان دهنده مشکلاتی در عملکرد کلیه ها باشد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش HPV: انواع، تشخیص و نحوه انجام
محدوده های طبیعی نیتروژن اوره خون (BUN)
محدوده طبیعی BUN بین 6 تا 24 میلی گرم در دسی لیتر (mg/dL) است. با این حال، این مقدار ممکن است بسته به محدوده مرجع هر آزمایشگاه متفاوت باشد.
افزایش سطح BUN می تواند نشان دهنده اختلال در عملکرد کلیه ها باشد، اما ممکن است به دلایل دیگری نیز رخ دهد، از جمله:
- یک رژیم غذایی پر از پروتئین
- مصرف برخی داروها از جمله برخی آنتی بیوتیک های خاص
- نارسایی احتقانی قلب
- کم آبی بدن
- خونریزی گوارشی
- سوختگی های شدید
- شوک
- انسداد دستگاه ادراری
علاوه بر BUN، سطح کراتینین نیز برای ارزیابی عملکرد کلیه ها اندازه گیری می شود. مشابه BUN، افزایش سطح کراتینین خون اغلب نشان دهنده مشکلات کلیوی است.
آزمایش کراتینین سرم
آزمایش کراتینین سرم، میزان عملکرد کلیه ها را ارزیابی می کند. این آزمایش سطح کراتینین را در سرم خون اندازه گیری می کند. واژه “سرم“ به قسمت مایع خون اشاره دارد. کراتینین یک محصول زائد ناشی از متابولیسم عضلات است که مانند اوره توسط کلیه ها از خون تصفیه و دفع می شود.
مطلب پیشنهادی: پنل لیپید (پروفایل چربی) چیست؟
افزایش سطح کراتینین سرم نشان دهنده عملکرد ضعیف کلیه ها است. عدد کمتر نشان دهنده سلامت کلیه ها است. سطح بالای کراتینین ممکن است نشان دهنده آسیب حاد کلیه یا بیماری مزمن کلیوی باشد و نیاز به بررسی دقیق تر دارد.
آزمایش کراتینین سرم زمانی متناسب است که:
- علائم هشدار دهنده بیماری کلیوی بروز کند.
- فرد در معرض ابتلا به مشکلات کلیوی باشد.
- بیماران مبتلا به بیماری کلیوی نیاز به پایش مداوم داشته باشند.
- عملکرد کلیه پیوندی می بایست بررسی شود.
محدوده های طبیعی کراتینین سرم
سطح کراتینین سرم شما از طریق آزمایش خون محاسبه می شود و مقدار کراتینین موجود در خون را اندازه گیری می کند. این آزمایش نشان می دهد که کلیه های شما چطور کار می کنند. وقتی کلیه ها به خوبی کار نمی کنند، سطح کراتینین سرم افزایش می یابد.
از آن جایی که نرخ فیلتراسیون کراتینین ثابت است، سطح کراتینین سرم نیز باید پایدار باشد. در صورتی که سطح کراتینین سرم به طور غیر طبیعی بالا باشد، ممکن است نشانه ای از عملکرد ضعیف کلیه ها باشد.
محدوده طبیعی کراتینین سرم:
- مردان بالغ: 74 تا 1.35 mg/dL
- زنان بالغ: 59 تا 1.04 mg/dL
کراتینین سرم برای تخمین نرخ فیلتراسیون گلومرولی (GFR) استفاده می شود، که نشان دهنده سرعت فیلتر شدن خون توسط کلیه ها در هر دقیقه است. اگر چه GFR را می توان مستقیماً اندازه گیری کرد، اما این روش پیچیده و دشوار است.
بنابراین، معمولاً GFR بر اساس سطح کراتینین سرم تخمین زده میشود. eGFR مخفف “تخمین GFR” است.
نرخ تخمینی فیلتراسیون گلومرولی (eGFR)
آزمایش eGFR (نرخ تخمینی فیلتراسیون گلومرولی) معیاری برای سنجش میزان عملکرد کلیه ها است. این عدد تخمینی، بر اساس آزمایش خون که میزان کراتینین (یک ماده زائد که توسط کلیه ها تصفیه می شود) را اندازه گیری می کند، همراه با سن و جنسیت شما محاسبه می شود.
آزمایش eGFR به طور کلی یک روش قابل اعتماد برای ارزیابی عملکرد کلیه ها محسوب می شود. با این حال، این آزمایش ممکن است در برخی شرایط دقیق نباشد، مانند زمانی که فرد زیر ۱۸ سال، باردار، بسیار چاق یا دارای عضلات زیادی باشد.
در برخی موارد برای تخمین GFR، از آزمایش سیستاتین C به جای کراتینین استفاده می شود، زیرا این آزمایش می تواند نتایج دقیق تری را ارائه دهد.
درنتیجه نرخ فیلتراسیون گلومرولی (GFR) یک معیار مستقیم برای ارزیابی عملکرد کلیه ها است. آزمایش GFR حجم فیلتراسیون خون در کلیه ها را در هر دقیقه اندازه گیری می کند. همان طور که پیش تر ذکر شد، GFR را می توان مستقیماً اندازه گیری کرد، اما انجام آن فرآیندی پیچیده و دشوار است. به همین دلیل، پزشکان معمولاً GFR تخمینی (eGFR) را بر اساس نتایج آزمایش کراتینین محاسبه می کنند.
در این آزمایش، عدد بالاتر نشان دهنده عملکرد بهتر کلیه ها است. به طور کلی، مقدار eGFR کمتر از ۶۰ نشان دهنده عملکرد نا مناسب کلیه هاست، در حالی که مقدار کمتر از ۱۵ نشانه نارسایی کلیه محسوب می شود.
در مواردی که نیاز به ارزیابی دقیق تری از عملکرد کلیه باشد، پزشک ممکن است آزمایش نرخ فیلتراسیون گلومرولی اندازه گیری شده (mGFR) را تجویز کند.
علائم بیماری کلیوی، مانند تکرر ادرار و گرفتگی های عضلانی، معمولاً تا زمانی که عملکرد کلیه ها به کمتر از 60% کاهش پیدا نکند، ظاهر نمی شوند. eGFR یک روش غربالگری مفید برای تشخیص بیماری کلیوی است و امکان درمان به موقع را فراهم می کند.
در صورتی که دارای شرایط زیر باشید، ممکن است eGFR برای پایش سلامت کلیه های شما انجام شود:
- بیماری های مادرزادی که بر عملکرد کلیه ها تأثیر می گذارند.
- بیماری شریان کرونری.
- دیابت.
- سابقه خانوادگی بیماری کلیوی
- عفونت های مکرر دستگاه ادراری (UTIs)
- بیماری قلبی.
- سابقه سیگار کشیدن.
- فشار خون بالا.
- چاقی.
- انسداد دستگاه ادراری.
مقدار طبیعی eGFR
هرچه مقدار eGFR بالاتر باشد، عملکرد کلیه ها بهتر است. محدوده های eGFR به شرح زیر قابل طبقه بندی هستند:
- eGFR برابر یا بیشتر از 90: این محدوده نشان دهنده وضعیت طبیعی یا آسیب خفیف به کلیه ها است.
- eGFR بین 60 تا 89: این محدوده نشان دهنده کاهش عملکرد کلیه ها به میزان خفیف است.
- eGFR بین 30 تا 59: این محدوده نشان دهنده کاهش عملکرد کلیه به میزان متوسط تا شدید است. ممکن است علائم در افرادی که در این محدوده قرار دارند، بروز کند.
- eGFR بین 15 تا 29: این محدوده نشان دهنده عملکرد بسیار ضعیف کلیه ها است.
- eGFR کمتر از 15: این محدوده نشان دهنده نارسایی کلیه است. این مقدار نشان می دهد که عملکرد کلیه شما کمتر از 15% است. این مرحله به عنوان شدیدترین مرحله بیماری کلیوی شناخته می شود و ممکن است تهدید کننده زندگی باشد. در این مرحله، پیوند کلیه یا دیالیز برای بیماران ضروری است.
نرخ فیلتراسیون گلومرولی اندازهگیری شده mGFR
نرخ فیلتراسیون گلومرولی اندازه گیری شده (mGFR) به طور مستقیم میزان کارایی کلیه ها در حذف مواد زائد از خون را اندازه گیری می کند. این آزمایش می تواند فرآیندی پیچیده و زمان بر باشد، بنابراین به اندازه eGFR استفاده نمی شود. پزشک شما ممکن است این آزمایش را در صورتی توصیه کند که به اندازه گیری دقیق تری از عملکرد کلیه ها نیاز باشد. روش های مختلفی برای انجام این آزمایش وجود دارد؛ برخی از این روش ها شامل جمع آوری ادرار به مدت ۲۴ ساعت و برخی دیگر شامل گرفتن چندین نمونه خون در طول چند ساعت است.
آزمایش سیستاتین C
پزشک شما ممکن است از آزمایش خون برای سنجش سیستاتین C به منظور محاسبه eGFR استفاده کند. این آزمایش می تواند تخمین دقیق تری از عملکرد کلیه ها ارائه دهد، به ویژه زمانی که نتایج آزمایش کراتینین چندان قابل اعتماد نباشد. سیستاتین C نوعی پروتئین است که توسط سلول های بدن تولید می شود و مانند کراتینین، توسط کلیه ها تصفیه می شود.
این آزمایش به اندازه آزمایش کراتینین رایج نیست و ممکن است هزینه بیشتری نیز داشته باشد. در این آزمایش، عدد کمتر بهتر است.
در صورتی از آزمایش eGFR مبتنی بر سیستاتین C استفاده می شود که:
- نتایج آزمایش های قبلی عملکرد کلیه نامشخص بوده است.
- سطح کراتینین شما به دلایل دیگری متغیر باشد، مانند سن بالا یا داشتن توده عضلانی زیاد، مانند یک بدنساز.
آزمایش های ادرار تشخیص عملکرد کلیه
یک آزمایش ادرار زمانی انجام می شود که پزشک مقدار کمی از ادرار شما را بررسی کند تا علائم بیماری کلیوی و سایر مشکلات مربوط به سلامتی را تشخیص دهد. اگر کلیه های شما آسیب دیده باشند، ممکن است پروتئین به داخل ادرار وارد شود، که این می تواند یکی از اولین نشانه های بیماری کلیوی باشد.
آزمایش ادرار به پزشک کمک می کند تا:
- عملکرد کلیه های خود را اندازه گیری کنید.
- مشخص کنید که در کدام مرحله از بیماری کلیوی قرار دارید.
- مشکلات سلامتی که می توانند باعث بیماری کلیوی شوند، مانند دیابت را پیگیری کنید.
- عوارض بیماری کلیوی، مانند کم خونی و اسیدوز متابولیک را بررسی کنید.
- مشکلات دیگر مانند عفونت کلیوی یا عفونت مجاری ادراری (UTI) را بررسی کنید.
آنالیز ادرار (Urinalysis)
آنالیز ادرار یک آزمایش ساده است که نمونه کوچکی از ادرار شما را از جنبه های مختلف بررسی می کند. ابتدا یک بررسی بصری انجام می شود تا رنگ و میزان شفافیت نمونه ارزیابی شود. سپس، یک نوار آزمایش شیمیایی (دیپ استیک) در نمونه ادرار قرار داده می شود. این نوار در صورت وجود ناهنجاری ها تغییر رنگ می دهد – برای مثال، مقادیر بالای اسید، آلبومین (پروتئین)، باکتری، خون، عفونت یا قند. در نهایت، ممکن است نمونه ادرار برای بررسی دقیق تر در زیر میکروسکوپ قرار داده شود، هر چند این کار همیشه انجام نمی شود.
نسبت آلبومین به کراتینین در ادرار (uACR)
نسبت آلبومین به کراتینین در ادرار (UACR)، آزمایشی است که میزان آلبومین (نوعی پروتئین) در ادرار شما را نسبت به سطح کراتینین اندازه گیری می کند. این نسبت به پزشکان کمک می کند تا عملکرد کلیه های شما را ارزیابی کنند. آزمایش UACR اغلب برای شناسایی آسیب کلیوی در مراحل اولیه استفاده می شود، به ویژه در افرادی که در معرض خطر بالاتری هستند، مانند کسانی که دیابت یا فشار خون بالا دارند.
به بیان دیگر آزمایش نسبت آلبومین به کراتینین در ادرار (uACR)، میزان دو ماده مختلف در ادرار – آلبومین (پروتئین) و کراتینین – را اندازه گیری می کند. کلیه های سالم آلبومین را در خون نگه می دارند و کراتینین را از طریق ادرار دفع می کنند. بنابراین، مقدار آلبومین در ادرار باید بسیار کم یا صفر باشد.
uACR با تقسیم مقدار آلبومین ادرار بر مقدار کراتینین ادرار محاسبه می شود. مقدار “طبیعی” uACR کمتر از ۳۰ میلی گرم بر گرم است. در این آزمایش، عدد پایین تر بهتر است. سطح ۳۰ میلی گرم بر گرم یا بالاتر می تواند نشانه آلبومینوری باشد، که ممکن است نشانه آسیب کلیوی باشد
UACR یک آزمایش ساده ادراری است:
- یک نمونه کوچک از ادرار خود (حدود دو قاشق غذا خوری) می دهید.
- نمونه ادرار شما به آزمایشگاه فرستاده می شود تا میزان آلبومین (پروتئین اصلی در خون) و کراتینین (یک محصول زائد در خون که از عضلات شما می آید) بررسی شود.
- پزشک این مقادیر را با هم مقایسه کرده و نسبت UACR شما را محاسبه می کند.
اگر UACR شما بیشتر از۳۰ میلیگرم بر گرم باشد، از پزشک خود بپرسید که چه زمانی باید دوباره آزمایش را انجام دهید.
آزمایش ادرار ۲۴ ساعته
این آزمایش معمولاً برای اندازه گیری پروتئین اضافی در ادرار استفاده می شود، اما همچنین سایر مواد مانند سدیم، پتاسیم و اکسالات ها (ترکیباتی که می توانند در تشکیل سنگ کلیه نقش داشته باشند) را اندازه گیری می کند که می تواند به شناسایی بیماری های خاص کلیوی یا عوامل خطر کمک کند.
درنتیجه آزمایش جمع آوری ادرار ۲۴ ساعته ممکن است به دلایل مختلفی مانند بررسی سنگ کلیه، بیماری های گلومرولی، یا اندازه گیری عملکرد کلیه ها تجویز شود. این آزمایش نیاز دارد که تمام ادرار تولید شده شما در یک بازه ۲۴ ساعته در یک ظرف مخصوص جمع آوری شود.
به همین دلیل، این آزمایش به اندازه سایر آزمایش های ادرار که فقط به یک نمونه کوچک ادرار نیاز دارند، رایج نیست. معمولاً اگر در سایر آزمایش ها نتایج غیر طبیعی مشاهده شود یا در شرایط خاص پزشکی که نیاز به ارزیابی دقیق تری دارند، از این روش به عنوان یک مرحله بعدی استفاده می شود.
پزشک یک یا دو ظرف بزرگ به شما می دهد تا ادرار خود را طی یک دوره ۲۴ ساعته جمع آوری کنید. همچنین یک ظرف ویژه به شما می دهد که در توالت یا یک ظرف ادرار قرار میگیرد تا ادرار شما در آن جمع آوری شود.
آزمایش نفرین
نفرین یک پروتئین است که در سلول های خاصی در کلیه ها به نام پودوسیت ها یافت می شود. پودوسیت ها به کلیه ها کمک می کنند تا خون شما را تصفیه کنند.
آزمایش نفرین، به دنبال نفرین در ادرار شما می گردد. وقتی نفرین در ادرار شما وجود داشته باشد، ممکن است به این معنا باشد که پودوسیت های کلیه های شما آسیب دیده اند و به درستی در تصفیه خون شما عمل نمی کنند.
آزمایش های تصویربرداری
آزمایش های تصویربرداری برای یافتن تغییرات فیزیکی در کلیه ها طراحی شده اند که می توانند به شناسایی علت بیماری کلیوی کمک کنند، مانند:
- اندازه یا شکل غیر عادی کلیه ها
- جریان خون به کلیه ها
- علائم آسیب یا صدمه به کلیه ها
- سنگ های کلیه، کیست ها (کیسه های پر از مایع) یا تومورها
- اندازه یا مشکلات مربوط به مثانه (عضو ذخیرهکننده ادرار قبل از خروج آن از بدن)
پس از انجام تصویربرداری، یک رادیولوژیست (پزشکی که به طور ویژه در خواندن تصاویر اسکن آموزش دیده است) تصاویر را بررسی کرده و نتایج را به پزشک شما ارائه می دهد. سپس شما و پزشک تان نتایج را بررسی کرده و تصمیم گیری در مورد مراحل بعدی درمان انجام خواهد شد.
به یاد داشته باشید که آزمایش های تصویربرداری باید همراه با سایر آزمایش های آزمایشگاهی (مثلاً eGFR، کراتینین سرم) تفسیر شوند تا یک دیدگاه جامع از سلامت کلیه ها بدست آید.
سونوگرافی کلیه
سونوگرافی کلیه (که به آن سونوگرافی کلیوی نیز گفته می شود) یک آزمایش تصویربرداری بدون درد است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر از کلیه های شما استفاده می کند. خود سونوگرافی دردناک نیست، اما مجبور به بی حرکت ماندن در طول آن، ممکن است کمی ناراحت کننده باشد. این تصویربرداری می تواند به ارزیابی اندازه، شکل و وجود هرگونه زخم در کلیه ها کمک کند که این موارد برای درک پیشرفت بیماری مزمن کلیه (CKD) مهم هستند. ممکن است از شما خواسته شود که قبل از انجام آزمایش، مثانه خود را تخلیه نکنید.
- روی تخت معاینه، به شکم دراز خواهید کشید.
- تکنیسین سونوگرافی (فردی که سونوگرافی را انجام می دهد) یک ژل گرم را روی ناحیه کلیه شما پخش خواهد کرد.
- تکنیسین یک پروب مبدل (دستگاهی که انرژی را از یک شکل به شکل دیگر تبدیل می کند) را روی پوست شما حرکت می دهد تا امواج سونوگرافی ارسال شود. این امواج از برخورد با ساختارهای داخلی بدن منعکس شده و برای ارزیابی استفاده می شوند.
برای بررسی مثانه خالی، پس از سونوگرافی از شما خواسته می شود تا ادرار کنید.
سونوگرافی کلیه حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد.
سی تی اسکن کلیه ها
CT اسکن یا CAT اسکن یک آزمایش بدون درد است که از اشعه ایکس و فناوری رایانه ای برای ایجاد تصاویر دقیق از کلیه های شما استفاده می کند. این روش اغلب زمانی به کار می رود که پزشکان به اطلاعات دقیق تری نسبت به آن چه سونوگرافی ارائه می دهد، نیاز داشته باشند.
در برخی موارد، پزشکان ممکن است سی تی اسکن با ماده کنتراست را توصیه کنند. این نوع اسکن از یک ماده حاجب (کنتراست) برای واضح تر شدن تصویر استفاده می کند. اگر اسکن شما با کنتراست انجام شود، این ماده را یا به صورت خوراکی مصرف خواهید کرد یا از طریق یک سوزن درون رگ آن را دریافت خواهید کرد تا برخی از بافت ها بهتر دیده شوند.
- شما باید روی یک تخت معاینه دراز بکشید که به داخل دایره بزرگ دستگاه اسکن حرکت می کند.
- تکنسین تصویربرداری به اتاق دیگری می رود تا فرآیند اسکن را کنترل کند، اما از طریق یک سیستم بلندگو می توانید با او صحبت کنید.
- اسکنر در اطراف شما می چرخد و ممکن است صداهای کلیک مانندی بشنوید. لازم است کاملاً بی حرکت بمانید، و تکنسین ممکن است از شما بخواهد برای لحظاتی نفس خود را حبس کنید.
- اگر سی تی اسکن با ماده کنتراست انجام شود، تکنسین یک سرم (IV) به شما وصل می کند تا ماده کنتراست به داخل رگ تزریق شود. پس از پایان اسکن، این سرم برداشته می شود.
سی تی اسکن معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد.
تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) کلیه ها
MRI از میدان های مغناطیسی و امواج رادیویی برای ایجاد تصاویر سه بعدی از کلیه های شما استفاده می کند. این آزمایش معمولاً در مواردی انجام می شود که سایر روش های تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا سونوگرافی نتایج قطعی ارائه ندهند.
این روش به تشخیص زود هنگام پیشرفت بیماری کلیوی کمک می کند، حتی قبل از آن که آسیب کلیه از طریق تصویربرداری های سنتی قابل مشاهده باشد.
- شما باید هرگونه شیء فلزی مانند جواهرات یا ساعت را از خود جدا کنید. اگر در بدن خود اشیای فلزی مانند ضربان ساز قلب یا صفحات فلزی دارید، باید پزشک یا تکنسین MRI را مطلع کنید.
- شما روی یک تخت معاینه دراز خواهید کشید که به داخل یک لوله بزرگ تونل مانند در دستگاه اسکن حرکت می کند و باید کاملاً بی حرکت بمانید.
- برخی از اسکن های MRI شامل تزریق ماده کنتراست (رنگ مخصوص) هستند تا بافت ها و رگ های خونی واضح تر دیده شوند. این ماده ممکن است در افراد مبتلا به بیماری شدید کلیوی باعث آسیب به اندام ها یا بافت ها شود.
- از پزشک خود بپرسید که آیا نیاز به دریافت این ماده دارید. اگر سابقه بیماری کلیوی دارید، باید قبل از MRI آزمایش خون انجام دهید تا عملکرد کلیه ها بررسی شود.
- تکنسین به اتاق دیگری می رود تا اسکن را کنترل کند، اما می توانید از طریق یک سیستم بلندگو با او صحبت کنید.دستگاه اسکن مجموعه ای از تصاویر را ثبت می کند و شما صداهای بلندی از آن خواهید شنید.
انجام MRI حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می کشد.
بیوپسی کلیه
بیوپسی کلیه می تواند به پزشک کمک کند تا علت مشکل کلیوی، میزان شدت آن و بهترین روش درمانی را شناسایی کند. این روش، شامل برداشتن قطعه ای کوچک از بافت کلیه برای بررسی آن زیر میکروسکوپ است.
پزشک ممکن است بیوپسی کلیه را در صورتی توصیه کند که آزمایش ها موارد زیر را نشان دهند:
- وجود خون در ادرار (هماچوری)
- وجود پروتئین در ادرار (پروتئینوری)
- بیماری کلیوی بدون علت مشخص
- سندرم نفروتیک (مجموعه ای از علائم که نشان می دهد کلیه ها به درستی کار نمی کنند)
- نگرانی درباره بیماری گلومرولی یا التهابی کلیه
پزشک شما ممکن است بیوپسی کلیه را برای بررسی موارد زیر توصیه کند:
- درمان مشکل کلیوی شما مؤثر است.
- آسیب غیرقابل بازگشت به کلیههای شما وجود دارد.
- کلیه پیوندی شما به خوبی کار نمیکند.
- شما یک تومور کلیه دارید.
- مشکل کلیوی شما ناشی از یک بیماری نادر کلیوی است.
اگر هرگونه سوالی در مورد این که چرا نیاز به بیوپسی کلیه دارید و آن چطور می تواند به درمان مشکل کلیوی شما کمک کند، دارید، با پزشک خود صحبت کنید.
بعد از بیوپسی، شما به طور دقیق برای ۲۴ تا ۴۸ ساعت تحت نظر قرار خواهید گرفت تا از عدم وجود عوارض، از جمله خونریزی، اطمینان حاصل شود. پزشک شما نتایج بیوپسی را بررسی کرده و از آن برای اتخاذ تصمیمات مربوط به برنامه درمانی شما استفاده خواهد کرد.
آزمایش های ژنتیکی
آزمایش ژنتیکی به بررسی DNA شما می پردازد، که کد ژنتیکی منحصر به فرد هر فرد است.
این آزمایش از نمونه خون یا بزاق (آب دهان) برای بررسی تغییرات در ژن ها، کروموزوم ها یا پروتئین ها استفاده می کند. ژن ها اطلاعاتی هستند که در داخل سلول های شما وجود دارند و به آن ها دستور انجام وظایف خاصی را می دهند. کروموزوم ها ساختارهایی هستند که در سلول های بدن شما قرار دارند و ژن ها را در خود جای داده اند. پروتئین ها از سلول ها ساخته می شوند و دستورالعمل های موجود در ژن ها را دنبال می کنند. تغییرات یا جهش ها در ژن ها ممکن است باعث بروز برخی انواع بیماری های کلیوی شوند.
نتایج یک آزمایش ژنتیکی می تواند به پزشکان کمک کند تا وجود یک بیماری ژنتیکی را تایید یا رد کنند، یا به شما کمک کند تا احتمال ابتلا به یک اختلال ژنتیکی یا انتقال آن به نسل های بعدی را بهتر درک کنید.
آزمایش ژنتیکی می تواند به تیم درمانی شما در تشخیص، نظارت و مدیریت انواع خاصی از بیماری های کلیوی کمک کند. اگر شما سابقه خانوادگی بیماری کلیوی دارید یا اگر علت بیماری کلیوی شما مشخص نیست، این نوع آزمایش می تواند مفید باشد.
ممکن است قبل از انجام آزمایش ژنتیکی یا بعد از آن بخواهید با یک مشاور ژنتیک همکاری کنید. آن ها می توانند به شما توضیح دهند که نتایج آزمایش به چه معنی است و به شما و خانواده تان کمک کنند تا تصمیمات آگاهانه ای بر اساس نتایج آزمایش ژنتیکی خود بگیرید و اطلاعات مفیدی را برای تیم درمانی شما فراهم کنند.
هزینه آزمایش های کلیه چقدر است؟
هزینه آزمایش کلیه بستگی به پوشش بیمه شما دارد. با شرکت بیمه خود تماس بگیرید و بپرسید که آیا آزمایش را پوشش می دهند و چقدر ممکن است مجبور به پرداخت باشید. اگر بیمه شما آزمایش را پوشش ندهد، ممکن است برنامه هایی برای کمک به پرداخت هزینه ها وجود داشته باشد.
از پزشک خود بخواهید که با یک مددکار اجتماعی یا مشاور مالی صحبت کند تا در مورد بیمه و پرداخت هزینه آزمایش ها به شما کمک کند.
به عنوان یک بیمار، بسیار مهم است که آگاه بمانید، سوال بپرسید و فعالانه در درمان خود مشارکت کنید. نقش شما به عنوان حامی خود این است که اطمینان حاصل کنید که بهترین مراقبت ممکن را دریافت می کنید. با تیم درمانی خود همکاری کنید، در مورد تمام نتایج آزمایش ها سوال کنید و اطمینان حاصل کنید که یک برنامه مراقبتی کامل برای سلامت بلند مدت خود دارید.
سوالات متداول
زمان پاسخ دهی به آزمایش عملکرد کلیه چقدر است؟
نتایج معمولاً در عرض چند ساعت آماده می شود اما اگر آزمایش در یک آزمایشگاه بالینی خارجی انجام شود ممکن است چند روز طول بکشد.
چه اتفاقی خواهد افتاد اگر نتایج آزمایش ارزیابی عملکرد کلیه ها غیر طبیعی باشد؟
اگر نتایج آزمایش غیرطبیعی باشد، ممکن است در آینده آزمایش های بیشتری برای پیگیری سلامت شما انجام شود.
یادداشت
آزمایش های عملکرد کلیه می توانند عملکرد کلیه های شما را بررسی کنند. این آزمایش ها معمولاً شامل آزمایش های خون و ادرار هستند و برای پایش سلامت کلیه ها و انجام مداخله به موقع ضروری هستند، زیرا کلیه ها وظایف حیاتی بسیاری را در بدن انجام می دهند.
