غذاهای مضر برای تیروئید همیشه به معنای خوراکی هایی نیستند که باید به طور کامل از رژیم غذایی حذف شوند.
هیچ رژیم غذایی نمی تواند به تنهایی کم کاری یا پرکاری تیروئید را درمان کند، اما انتخاب مواد غذایی مناسب می تواند به حفظ سلامت بدن و مدیریت بهتر بیماری کمک کند.
برخی خوراکی ها و مکمل ها نیز ممکن است با عملکرد تیروئید یا جذب داروهای تیروئیدی تداخل داشته باشند.
توصیه های غذایی برای بیماری های تیروئیدی یکسان نیست و به نوع بیماری و شرایط فردی بستگی دارد.
در این مقاله با خوراکی هایی که بهتر است مصرف آن ها محدود شود، مواد غذایی مفید برای تیروئید و نکات مهم درباره مصرف غذا در کنار داروهای تیروئید آشنا می شوید.
مطلب پیشنهادی: آزمایش تیروئید
آشنایی با تیروئید و بیماری های آن
تیروئید چیست و چه وظایفی دارد؟
تیروئید غده ای کوچک و پروانه ای شکل در قسمت پایین گردن است که وظایف بسیار مهمی در بدن بر عهده دارد.
این غده هورمون هایی تولید می کند که سرعت سوخت و ساز، دما، ضربان قلب و سطح انرژی بدن را تنظیم می کنند.
غده تیروئید دو هورمون اصلی به نام های )T4 تیروکسین (و ) T3 تری یدوتیرونین( تولید می کند. این هورمون ها نقش مهمی در تنظیم نحوه مصرف انرژی در بدن دارند. تقریباً عملکرد تمام دستگاه های بدن به دریافت مقدار مناسب این هورمون ها وابسته است. شایع ترین بیماری های تیروئید عبارتند از:
کم کاری تیروئید
کم کاری تیروئید زمانی رخ می دهد که غده تیروئید هورمون کافی تولید نمی کند. این وضعیت معمولاً باعث خستگی، افزایش وزن، حساسیت به سرما و کاهش خلق می شود.
پرکاری تیروئید
پرکاری تیروئید زمانی ایجاد می شود که غده تیروئید بیش از حد هورمون تولید کند. کاهش وزن، اضطراب و افزایش ضربان قلب از علائم شایع آن هستند.
تیروئیدیت هاشیموتو
یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به تدریج به غده تیروئید آسیب می رساند و معمولاً با گذشت زمان به کم کاری تیروئید منجر می شود.
بیماری گریوز
یک بیماری خودایمنی است که باعث تحریک بیش از حد غده تیروئید می شود و معمولاً به پرکاری تیروئید منجر می شود.
اهمیت تغذیه در بیماری های تیروئید
رژیم غذایی باعث ایجاد یا درمان بیماری تیروئید نمی شود، اما می تواند بر دریافت مواد مغذی، جذب برخی داروهای تیروئیدی و در برخی افراد بر مدیریت علائم تأثیر داشته باشد.
مطلب پیشنهادی: آیا اختلالات تیروئید مانع بارداری می شود؟
چه غذاهایی برای تیروئید مناسب نیستند؟
تغذیه مناسب، جایگزین دارو یا مراقبت های پزشکی نمی شود، اما انتخاب غذاهای مناسب می تواند به کاهش علائم کمک کند و انتخاب های غذایی نامناسب ممکن است مدیریت بیماری تیروئیدی را دشوارتر کند.
سویا
افراد مبتلا به کم کاری تیروئید، به ویژه کسانی که وضعیت تیروئید مرزی دارند، بهتر است سویا را به میزان متعادل مصرف کنند و از زیاده روی در مصرف آن خودداری کنند.
سویا حاوی مقدار زیادی فیتواستروژن است و به همین دلیل ارتباط آن با عملکرد تیروئید مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، تاکنون ارتباط مستقیمی بین مصرف سویا و ایجاد کم کاری تیروئید به اثبات نرسیده است و معمولاً نیازی به حذف کامل سویا از رژیم غذایی افراد مبتلا به کم کاری تیروئید وجود ندارد.
نکته مهم، تأثیر سویا بر جذب داروهای تیروئیدی مانند لووتیروکسین است. محصولاتی مانند شیر سویا، توفو و ادامامه، در صورت مصرف همزمان یا نزدیک به زمان مصرف دارو، می توانند جذب آن را کاهش دهند. بنابراین، بهتر است مصرف محصولات حاوی سویا حداقل چهار ساعت از زمان مصرف داروی تیروئید فاصله داشته باشد.
در افراد مبتلا به پرکاری تیروئید نیز سویا می تواند در رژیم غذایی قرار بگیرد.
مطلب پیشنهادی: تفاوت تیروئید و پاراتیروئید
سبزیجات خانواده کلم
سبزیجات خانواده کلم مانند کلم، بروکلی، گل کلم، تربچه و کلم کیل حاوی ترکیبات طبیعی به نام گواتروژن هستند که می توانند در شرایط خاص بر استفاده بدن از ید تأثیر بگذارند.
با این حال، مصرف معمول و متعادل این سبزیجات برای بیشتر افراد مبتلا به بیماری های تیروئیدی مشکلی ایجاد نمی کند و معمولاً نیازی به حذف آن ها از رژیم غذایی نیست. پختن سبزیجات خانواده کلم نیز می تواند میزان ترکیبات گواتروژن را کاهش دهد.
نگرانی درباره مصرف زیاد این مواد غذایی بیشتر در افرادی مطرح است که کمبود ید دارند یا مقدار بسیار زیادی از آن ها را به صورت خام مصرف می کنند.
بنابراین، در صورت ابتلا به بیماری تیروئید، بهتر است این سبزیجات را در حد متعادل و ترجیحاً به صورت پخته در رژیم غذایی خود قرار دهید.
غذاهای فرآوری شده و سرشار از قند
مصرف زیاد قندهای تصفیه شده و غذاهای بسیار فرآوری شده می تواند با افزایش مکرر قند خون و التهاب مزمن همراه باشد و کنترل برخی علائم کم کاری تیروئید، به ویژه خستگی و افزایش وزن را دشوارتر کند.
افراد مبتلا به کم کاری تیروئید به دلیل کاهش متابولیسم، بیشتر مستعد افزایش وزن هستند. بنابراین، مصرف مکرر خوراکی های سرشار از قند مانند تنقلات بسته بندی شده، غلات صبحانه شیرین و نوشیدنی های شیرین می تواند افزایش وزن را تشدید کند.
مصرف بیش از حد قندهای تصفیه شده همچنین ممکن است با افزایش کلسترول و احساس خستگی همراه باشد.
غذاهای فرآوری شده و پرنمک
بخش قابل توجهی از سدیم مصرفی از غذاهای فرآوری شده تأمین می شود. گوشت های فرآوری شده، سوپ های کنسروی و تنقلات شور معمولاً حاوی مقدار زیادی سدیم و گاهی ید افزوده هستند.
مصرف بیش از حد این مواد غذایی می تواند خطر افزایش فشار خون را بیشتر کند و در افراد مبتلا به پرکاری تیروئید، به دلیل دریافت بالای ید، ممکن است مشکل ساز باشد.
افراد مبتلا به کم کاری تیروئید نیز بهتر است مصرف غذاهای پرنمک و فرآوری شده را محدود کنند.
غذاهای سرخ شده و روغن های هیدروژنه
چربی های ترانس و روغن های بسیار فرآوری شده می توانند با افزایش التهاب در بدن همراه باشند و در برخی افراد مبتلا به بیماری های تیروئیدی، علائمی مانند خستگی و درد مفاصل را تشدید کنند.
غذاهای سرخ شده نیز به دلیل داشتن مقدار زیادی چربی، بهتر است به صورت محدود مصرف شوند.
برای داشتن رژیم غذایی متعادل، توصیه می شود مصرف غذاهای سرخ شده، چربی های ترانس، مارگارین و سس های پرچرب مانند مایونز کاهش یابد و به جای گوشت های پرچرب، از انواع کم چرب استفاده شود.
گلوتن و بیماری های تیروئید
بین بیماری سلیاک و تیروئیدیت هاشیموتو ارتباط شناخته شده ای وجود دارد. در افرادی که به سلیاک یا حساسیت تأیید شده به گلوتن مبتلا هستند، مصرف گلوتن می تواند باعث التهاب و تشدید علائم بیماری شود.
همچنین سلیاک یا التهاب روده ممکن است جذب لووتیروکسین را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین رعایت رژیم غذایی مناسب در افراد مبتلا به سلیاک می تواند به بهبود جذب داروی تیروئید کمک کند.
در صورت ابتلا به سلیاک یا حساسیت تشخیص داده شده به گلوتن، مصرف مواد غذایی حاوی گلوتن مانند گندم، جو، چاودار و بسیاری از نان ها و پاستاهای معمولی باید محدود یا حذف شود. با این حال، این توصیه برای همه افراد مبتلا به بیماری های تیروئیدی صدق نمی کند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش تیروئید نوزادان
در افرادی که به بیماری های مرتبط با گلوتن مبتلا نیستند، شواهد کافی برای اثبات مزیت حذف گلوتن بر عملکرد تیروئید وجود ندارد. بنابراین، حذف گلوتن برای این افراد ضروری نیست و می توانند به جای حذف کامل غلات، انواع غلات کامل و سرشار از فیبر را در رژیم غذایی خود قرار دهند.
ید و بیماری های تیروئید
تیروئید برای تولید هورمون های T4 و T3 به ید نیاز دارد و کمبود آن می تواند خطر کم کاری تیروئید و گواتر را افزایش دهد. با این حال، مصرف بیش از حد ید نیز می تواند باعث بروز یا تشدید پرکاری تیروئید شود و در برخی افراد مبتلا به هاشیموتو و گریوز، فعالیت بیماری را افزایش دهد.
بیشتر افراد ید مورد نیاز خود را از مواد غذایی، به ویژه نمک یددار، دریافت می کنند و معمولاً نیازی به مصرف مکمل ید ندارند.
در افراد مبتلا به بیماری های تیروئیدی، مصرف مکمل یا محدود کردن ید باید بر اساس شرایط فرد و با نظر پزشک انجام شود.
چگونه یک رژیم غذایی مناسب برای سلامت تیروئید داشته باشیم؟
مدیریت بیماری های تیروئید با تغذیه، بیشتر از آن که به حذف سختگیرانه مواد غذایی نیاز داشته باشد، به داشتن یک رژیم غذایی متعادل و اصولی برای سلامت تیروئید وابسته است.
انتخاب مواد غذایی مناسب، دریافت کافی مواد مغذی ضروری و رعایت زمان مصرف غذا و دارو می تواند به مدیریت بهتر علائم و حفظ سلامت عمومی بدن کمک کند. در ادامه، مهم ترین توصیه های غذایی برای افراد مبتلا به بیماری های تیروئید را بررسی می کنیم:
سلنیوم
سلنیوم یکی از مواد مغذی مهم برای عملکرد صحیح تیروئید است و در ساخت سلنوپروتئین ها نقش دارد؛ پروتئین هایی که بدن برای تولید و متابولیسم هورمون های تیروئیدی از آن ها استفاده می کند.
سلنیوم همچنین به تبدیل هورمون T4 به T3 و محافظت آنتی اکسیدانی از بافت تیروئید کمک می کند.
کمبود سلنیوم می تواند عملکرد طبیعی تیروئید را تحت تأثیر قرار دهد، اما دریافت بیش از حد آن نیز می تواند مشکل ساز باشد. بنابراین، بهتر است نیاز بدن به سلنیوم در درجه اول از طریق مواد غذایی مانند آجیل برزیلی، غذاهای دریایی و تخم مرغ تأمین شود و از مصرف خودسرانه مکمل های سلنیوم با دوز بالا، مگر با توصیه پزشک، خودداری شود.
مطلب پیشنهادی: تفاوت گواتر و ندول تیروئید چیست؟
آجیل برزیلی یکی از منابع غنی سلنیوم است؛ با این حال، میزان سلنیوم موجود در آن می تواند متفاوت باشد، بنابراین مصرف متعادل آن اهمیت دارد.
روی
روی یکی دیگر از مواد مغذی مهم برای عملکرد طبیعی تیروئید است و در تولید و عملکرد هورمون های تیروئیدی نقش دارد. کمبود روی می تواند عملکرد تیروئید را تحت تأثیر قرار دهد و از طرفی، کم کاری تیروئید نیز ممکن است با کاهش سطح روی در بدن همراه باشد.
بیشتر افراد می توانند روی مورد نیاز خود را از طریق یک رژیم غذایی متعادل دریافت کنند، اما رژیم غذایی نامناسب یا برخی اختلالات گوارشی ممکن است خطر کمبود روی را افزایش دهد. غذاهای دریایی، به ویژه صدف خوراکی، از منابع غنی روی هستند و ماهی هایی مانند کاد نیز مقداری از این ماده معدنی را تأمین می کنند.
بنابراین، گنجاندن منابع غذایی حاوی روی در یک رژیم غذایی متعادل می تواند به تأمین نیاز بدن و حمایت از عملکرد طبیعی تیروئید کمک کند.
جلبک دریایی خشک شده
جلبک دریایی خشک شده یکی از منابع بسیار غنی ید است، اما میزان ید آن بسته به نوع جلبک می تواند تفاوت زیادی داشته باشد. از آن جا که دریافت بیش از حد ید نیز می تواند برای تیروئید مشکل ساز باشد، بهتر است در مصرف جلبک دریایی زیاده روی نشود و مقدار مصرف آن با توجه به میزان ید موجود در محصول تنظیم شود.
ماست
اگر خوردن مقدار زیادی جلبک دریایی برای شما جذاب نیست یا نگران مصرف بیش از حد ید هستید، محصولات لبنی از جمله ماست نیز می تواند یکی از منابع غذایی ید باشد و مقدار ید آن بسته به نوع محصول متفاوت است.
تخم مرغ
تخم مرغ ماده غذایی متنوعی است که می تواند منبع بسیار خوبی از ید و سلنیوم باشد و می توان آن را در وعده های مختلف مصرف کرد و در کنار سایر منابع غذایی، بخشی از یک رژیم غذایی متعادل برای تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن باشد.
گوشت گاو کم چرب
گوشت گاو کم چرب نیز یکی از منابع غذایی روی است و می تواند در یک رژیم غذایی متعادل قرار بگیرد.
سبزیجات ریشه ای
سبزیجات ریشه ای مانند هویج، سیب زمینی و چغندر می توانند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشند و برخلاف تصور رایج، افراد مبتلا به بیماری های تیروئیدی معمولاً نیازی به حذف آن ها از رژیم غذایی خود ندارند.
کاساوا یکی از سبزیجات ریشه‌ای است که در صورت خام بودن یا پخت نادرست، می تواند حاوی ترکیباتی باشد که برای بدن مضر هستند. بنابراین، اگر به کم کاری تیروئید مبتلا هستید، بهتر است کاساوا را به طور کامل و صحیح بپزید و از مصرف خام آن خودداری کنید.
نوشیدنی هایی که ممکن است بر تیروئید یا داروهای آن تأثیر بگذارند
قهوه و سایر نوشیدنی های کافئین دار
مصرف کافئین، به ویژه قهوه، در فاصله کوتاهی پس از مصرف داروی تیروئید، می تواند جذب دارو را کاهش دهد.
بهتر است پس از مصرف دارو، حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه صبر کنید و سپس قهوه صبحگاهی خود را بنوشید تا دارو به خوبی جذب شود.
الکل
مصرف زیاد یا مداوم الکل ممکن است بر عملکرد غده تیروئید و تعادل هورمون های تیروئیدی تأثیر بگذارد و در برخی افراد با افزایش التهاب همراه باشد. به همین دلیل، مصرف الکل ممکن است کنترل علائم بیماری های تیروئیدی را دشوارتر کند.
با این حال، شواهد درباره تأثیر مصرف متعادل الکل بر عملکرد تیروئید یکسان نیست. افراد مبتلا به بیماری های تیروئیدی بهتر است درباره میزان مناسب مصرف الکل با پزشک خود مشورت کنند، به ویژه اگر داروی تیروئید مصرف می کنند.
زمان مصرف داروی تیروئید و ارتباط آن با غذا
بیشتر داروهای تیروئید زمانی بهترین جذب را دارند که با معده خالی مصرف شوند. پس از مصرف دارو، بهتر است خوردن غذا، نوشیدن قهوه و مصرف مکمل هایی مانند کلسیم یا آهن را به مدت ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به تعویق بیندازید.
جمع بندی
در مدیریت بیماری های تیروئید، تغذیه متعادل و دریافت کافی مواد مغذی ضروری می تواند بخشی از مراقبت های روزمره باشد.
محدود کردن برخی مواد غذایی و انتخاب خوراکی های مناسب، بسته به نوع بیماری تیروئید و شرایط فرد، ممکن است به کنترل بهتر علائم و حفظ سلامت عمومی کمک کند.
با این حال، رژیم غذایی به تنهایی جایگزین درمان دارویی یا مراقبت پزشکی نیست و حذف خودسرانه گروه های غذایی نیز توصیه نمی شود.
اگر قصد دارید تغییرات قابل توجهی در رژیم غذایی خود ایجاد کنید، به ویژه در صورت ابتلا به بیماری های تیروئید یا مصرف داروهای تیروئیدی، بهتر است ابتدا با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
نوع بیماری تیروئید، وضعیت هورمون های تیروئیدی، نتایج آزمایش ها و داروهای مصرفی می توانند در تعیین الگوی غذایی مناسب نقش داشته باشند.
سوالات متداول
آیا در صورت داشتن مشکل تیروئید می توانم سبزیجات خانواده کلم مصرف کنم؟
بله. بیشتر افراد مبتلا به بیماری های تیروئیدی می توانند سبزیجات خانواده کلم را در حد متعادل مصرف کنند. پختن این سبزیجات می تواند میزان ترکیبات گواتروژن را کاهش دهد؛ بنابراین معمولاً نیازی به حذف کامل آن ها از رژیم غذایی نیست.
آیا سویا برای همه افراد مبتلا به بیماری های تیروئید مضر است؟
خیر، مصرف سویا به خودی خود برای همه افراد مبتلا به اختلالات تیروئید مضر نیست. مصرف سویا در فاصله کوتاهی از زمان مصرف دارو می تواند جذب آن را کاهش دهد. در نتیجه، بهتر است بین مصرف سویا و داروی تیروئید، چند ساعت فاصله باشد.
گلوتن چه تاثیری بر تیروئید دارد؟
برای بیشتر افراد، گلوتن تاثیر مشخصی بر عملکرد تیروئید ندارد. در افراد مبتلا به سلیاک، مصرف گلوتن می تواند به روده آسیب برساند و بر جذب برخی مواد مغذی و داروها تأثیر بگذارد؛ اما حذف گلوتن برای همه افراد مبتلا به بیماری هاشیموتو ضروری نیست.
آیا مصرف مکمل های ید یا سلنیوم برای تیروئید توصیه می شود؟
فقط با نظر پزشک. ید و سلنیوم برای عملکرد طبیعی تیروئید ضروری هستند، اما مصرف بیش از حد آن ها می تواند مشکل ساز باشد. نیاز به این مکمل ها به وضعیت تیروئید و شرایط فردی بستگی دارد؛ بنابراین، از مصرف خودسرانه آن ها بدون مشورت با پزشک خودداری کنید.
آیا می توان بیماری تیروئید را تنها با رژیم غذایی درمان کرد؟
خیر. رژیم غذایی می تواند نقش حمایتی در مدیریت بیماری تیروئید داشته باشد، اما جایگزین دارو یا بررسی پزشکی نمی شود. اگر به بیماری تیروئید مبتلا هستید، برای کنترل و درمان آن باید تحت نظر پزشک باشید.
