تفسیر آزمایش خون؛ جواب آزمایشتان چه می گوید؟
تفسیر کامل انواع آزمایش خون رایج، آزمایش های چکاپ و آزمایش های مورد استفاده برای بررسی و تشخیص بیماری ها؛ از CBC، قند و چربی خون گرفته تا آزمایش های کبد، کلیه، تیروئید، ویتامین ها و هورمون ها. محدوده نرمال هر فاکتور، معنی بالا یا پایین بودن نتایج و علت احتمالی تغییرات آن ها را به زبان ساده بررسی کنید تا بهتر بدانید هر عدد در برگه آزمایش شما چه مفهومی دارد و چه زمانی نیاز به بررسی بیشتر توسط پزشک وجود دارد.
- معنی فاکتورها
- محدوده نرمال
- علت نتایج غیرطبیعی
تفسیر نتایج آزمایش های رایج خون
متریک ها و واحدهای رایج در آزمایش خون
برای تفسیر آزمایش خون، ابتدا باید با واحدهای اندازه گیری و اختصاراتی که در برگه آزمایش استفاده می شوند آشنا باشید. هر فاکتور آزمایش با توجه به نوع ماده یا سلول مورد اندازه گیری، با واحد مشخصی گزارش می شود. به همین دلیل ممکن است اعداد و محدوده نرمال در آزمایشگاه های مختلف یا حتی در کشورهای مختلف، با واحدهای متفاوتی نمایش داده شوند.
چرا شناخت واحدهای آزمایش خون مهم است؟
فقط نگاه کردن به عدد یک آزمایش برای تفسیر آن کافی نیست. واحد اندازه گیری، محدوده مرجع آزمایشگاه، سن، جنسیت، شرایط فرد و نوع آزمایش همگی می توانند در تفسیر نتیجه تاثیر داشته باشند.
برای مثال، ممکن است یک فاکتور در یک آزمایشگاه با mg/dL و در آزمایشگاه دیگری با mmol/L گزارش شود. بنابراین هنگام مقایسه نتایج آزمایش های مختلف، باید علاوه بر عدد، به واحد اندازه گیری و محدوده مرجع همان آزمایشگاه نیز توجه کنید.
همچنین عبارت هایی مانند H، L، High، Low، Positive و Negative که در کنار برخی نتایج دیده می شوند، لزوما به معنی وجود یا نبود یک بیماری نیستند و باید در کنار سایر نتایج و شرایط فرد بررسی شوند.
| اختصار | نام کامل | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| cmm | Cubic Millimeter | میلی متر مکعب؛ معمولا برای بیان تعداد سلول ها در حجم مشخصی از خون استفاده می شود. |
| fL | Femtoliter | فمتولیتر؛ واحد بسیار کوچک حجم که در آزمایش خون برای شاخص هایی مانند حجم متوسط گلبول قرمز (MCV) استفاده می شود. |
| g/dL | Gram per Deciliter | گرم در دسی لیتر؛ برای اندازه گیری غلظت موادی مانند هموگلوبین و برخی پروتئین های خون استفاده می شود. |
| IU/L | International Unit per Liter | واحد بین المللی در لیتر؛ برای گزارش فعالیت یا مقدار برخی آنزیم ها، هورمون ها و مواد زیستی استفاده می شود. |
| U/L | Unit per Liter | واحد در لیتر؛ معمولا برای گزارش فعالیت آنزیم هایی مانند ALT، AST و ALP استفاده می شود. |
| mEq/L | Milliequivalent per Liter | میلی اکی والان در لیتر؛ بیشتر برای اندازه گیری الکترولیت هایی مانند سدیم، پتاسیم و کلر استفاده می شود. |
| mg/dL | Milligram per Deciliter | میلی گرم در دسی لیتر؛ یکی از رایج ترین واحدها برای اندازه گیری قند خون، کلسترول، تری گلیسیرید، اوره و کراتینین است. |
| µg/dL | Microgram per Deciliter | میکروگرم در دسی لیتر؛ برای اندازه گیری موادی مانند آهن و برخی هورمون ها استفاده می شود. |
| mL | Milliliter | میلی لیتر؛ برابر با یک هزارم لیتر است و برای بیان حجم مایعات یا نمونه آزمایش استفاده می شود. |
| mmol/L | Millimole per Liter | میلی مول در لیتر؛ برای بیان غلظت برخی مواد موجود در خون مانند الکترولیت ها، قند و برخی ترکیبات شیمیایی استفاده می شود. |
| µmol/L | Micromole per Liter | میکرومول در لیتر؛ برای گزارش غلظت موادی مانند کراتینین و برخی ترکیبات موجود در خون کاربرد دارد. |
| ng/mL | Nanogram per Milliliter | نانوگرم در میلی لیتر؛ برای اندازه گیری مقادیر کم برخی هورمون ها، ویتامین ها و مواد زیستی استفاده می شود. |
| pg/mL | Picogram per Milliliter | پیکوگرم در میلی لیتر؛ برای اندازه گیری غلظت بسیار کم برخی هورمون ها و مواد زیستی کاربرد دارد. |
| pg | Picogram | پیکوگرم؛ برابر با یک تریلیونم گرم است و برای بیان مقادیر بسیار کوچک برخی مواد استفاده می شود. |
| % | Percent | درصد؛ برای بیان نسبت یک جزء نسبت به کل استفاده می شود، مانند هماتوکریت (HCT) و درصد برخی سلول های سفید خون. |
| Ratio | Ratio | نسبت؛ برای مقایسه دو مقدار با یکدیگر در برخی آزمایش ها استفاده می شود. |